Тры раздзелы з паэмы «Яго вялікасць»

Сярэдняя: 4 (1 голас)
                            I

Мой кут лясны!
Я змалку добра зведаў
тваю лістоту, зоры і дажджы;
тваёй зямлёй і небам восем летаў
абвеяны і ўдзень быў, і ўначы.
Дагэтуль чую гром, што на начлезе
мяне будзіў у лузе ці на ўзлессі,
і як маланкі з ліўнямі сякуць
па шарачку.
Яшчэ ляжыць там шмат маіх падушак —
грудкоў і купін, на якіх я мог
і мармытанне ўчуць начных дарог,
і піск травінкі,
і трызненне птушак.
Мой лёгкі сон трымцеў, злятаў, як пух,
калі зямля ўздыхала ў сне, пад вухам;
тады гадзіны ночы мерным рухам
мне вызначаў нябёсны зорны круг
над лесам, лугам.
А ўдзень — ці з возам я, ці з бараной —
заўсёды сонца — распарадчык мой.
У сонечным гадзінніку ўсё лета
я сам белагаловым быў слупком:
два крокі цень мой — самы раз абедаць,
цень трыццаць крокаў — мне дамоў з канём.
Хто ж мудра гэты нам завёў гадзіннік?
Ён і вясну, і восень шмат гадоў
прадказвае на гулкім крузе сінім
імклівай стрэлкай журавоў.

                            II

Але на плошчы нашай местачковай
ударыў піянерскі барабан,
і куры — ў бок ад гэтай з'явы новай,
і лямантуе певень-гарлапан.
Атрад вядзе ў юнгштурмаўцы важаты,
б'е барабан, грыміць.
— Гэй, арляняты!.. 
Б'е барабан, і пыл з-пад босых ног — аж на царкву...
Дык што ж нам той распяты бог?!
Адкуль бярэцца і жыццё, і сіла —
раскажа нам цяпер важаты наш.
Пад  гаем  змоўкнуў барабанны марш,
і мы — у цэхах сонца, хларафілу.
Трымаем цуд у пальцах — не лісток,
свіціцца, ходзіць сок паміж праменняў
і тканку тчэ, зялёны ходзіць сок
(аснова — промні, а паветра — ўток)
і тчэ зямлі зялёнае адзенне.
Лісток расце, трава і плод расце...
Эге! дык, значыць, сіла ўся ў лісце!
А мы?
I мы ўзнялі свае далоні,
падобныя да сонечных лісткоў;
свіціцца наша паміж пальцаў кроў —
мы — парасткі,
і мы расцём, гамонім.
Мы ведаем два колеры жыцця:
зямлёй і сонцам створаны — зялёны,
зямлёй і сэрцам выснены — чырвоны,
мы ведаем, чаму чырвоны
сцяг.

                            III

Так неба прыніжала нас яшчэ;
яно ўладарнае,
ягоны ж подых —
святло ці змрок для красак і вачэй
і для лістоты,
Яно ж умее косай паласой
так па зямлі прайсціся,
скалануцца
з такой грымотай, што пад ім лазой
мой прашчур мусіў аж да долу гнуцца.
Калі прасіў цяпла, дык мовай хмар
з ім размаўлялі хмурныя нябёсы...
I панаваў на іх сівавалосы
ліхі, як на зямлі, ўладар. 
Ды Чалавеку з нелюдзямі ў міры
не жыць, зазнаўшы і дабро і зло,
ён мае меч, ён позіркам задзіры
глядзіць у неба,
ён шліфуе шкло.
Ён не збаіцца, і праз лінзы гляне,
і ўбачыць бездань зорную ўначы,
дзе, нібы кроплі ў пенным акіяне,
зямель і сонцаў ясных — не злічыць.
He склалі б ліку іх, каб да адзінкі
пасталі кроплі ўсе — нуль да нуля;
бясконцы лік драбніц зямной пылінкі
адкрые ён і свет увесь пасля
падзеліць ад сябе на плюс і мінус,
і паміж гэтых велічынь шмат год
ён будзе прадчуваць касмічны ўзлёт
і атамнага вывергу часіну.
Але пакуль ён ловіць промні зор
і прагай новых ведаў ззяюць вочы,
дык бога служкі чорныя
на плошчы
яму рыхтуюць смаляны касцёр...
Ягонай ісціны
агонь не змоўчыць,
і сцвердзіць меч не раз яго жыццё.
Свабоду Чалавеку!
Ды свабоду
пакуль угледзіць ён, як промні ўсходу, —
яму — пятля, ланцуг
ці каземат;
цікуе кат,
а ён там для палёту
у сферу зор
стварае апарат.
Зноў гаснуць будзе ў снезе кроў паўстання,
а ён, як палымяны наш Кастусь,
зноў кіне кліч:
— А волі час настане,
чуеш, Беларусь!..