Я да роднай мясціны, можа, буду няветлым,
Не скажу, што дзяцінства маё было светлым,

Бо жылі мы ў кутку сваім голь-перагольцы,
Хоць і звалася воласць Вялікія Дольцы.

Хто з вялікай быў доляй — па маёнтках сядзелі,
А мы той нават долі і малое не мелі.

Ад маленства адну адчувалі патрэбу—
Да калядаў ніколі не хапала нам хлеба.

Пуставалі і свіран, і пуня, і восець...
Дольцы, Дольцы! Хай цяжка, хай горка жылося,

Кут мой родны, забыты калісьці на свеце,
Прыгадаць не магу, каб не білася сэрца,

Каб не ўспомніць аб добрым і слаўным народзе,

Нам навечна, навечна ў сэрца хвілі запалі,
Як над воласцю нашай сцяг чырвоны ўздымалі.

Лістападаўскім днём, непагодным, імглістым,
Быццам неба заліў ён агнём прамяністым.

Разгарэўся, вакол абудзіўшы сялібы,
Аганькамі заззяў па асветленых шыбах.

Аганькамі яго саграваліся людзі,
I адзін аганёк закаціўся мне ў грудзі.

З той часіны ў жыцці я спакою не знаю.
Ён гарыць у грудзях, палымнее, шугае —

Кліча жыць з аганьком, шлях да новага значыць,
Калі ж трэба згарэць, дык згарэць да астачы!

Дарога жыцця жаданая
Далёка зямлёй прайшла,
Яна яшчэ ў розуме Маркса
Светлаю зданню была.

Яе, паміраўшы, бачылі
Ў праменнях зары-вясны
Адважныя камунары
Ля сумнай парыжскай сцяны.

Між бур і раскатаў грому
Пачаўся знаёмы след —
Ад Смольнага
Партыя наша
Яе павяла праз свет.

Сягоння пры ёй нямала
Цвітучых палёў, гарадоў —
Пад ленінскім мудрым сцягам
Мільёны ідуць сыноў.

А тыя, што ў бітвах палі,
Што мусілі шлях пракладаць,
Яны ў ясназорнае заўтра
Для ўсіх маякамі стаяць.

Дарогі кірунак адзіны —
Да камунізма ідзе:
Выходзяць на гэту дарогу

Адышла, адгрукала навала,
Ленінград, ты здужаў ў барацьбе!
Бранявік з Фінляндскага вакзала,
Мы стаім з пашанай ля цябе.

Мы не чулі ленінскай прамовы,
Бо яшчэ замала мелі год,
Толькі чулі, як прабілі словы
Бронь старога свету навылёт.

Тут гады суровыя прамчалі,
Білі з неба, білі і з гармат.
Бранявік, ты з адмысловай сталі, —
Выстаяў сурова, як салдат.

Ты й цяпер заўжды гатовы к бою
I стаіш, як быццам начыку...
Мы і сёння бачым над табою
Ленінскую ўзнятую руку.

Па-над Свярдлоўскам маладым
густая прозалаць аблок —
індустрыі гарачы дым
лясное неба завалок.

Праспектам не відаць канца —
так расступіліся бары.
Згадай, Урал, палац купца,
Іпацьеўскі палац стары.

Даўно пабляк яго фасад,
аброс глухой травой карніз.
На цэлы век ступі назад
па сходцах грукаткіх — уніз!

Насустрач дыхае падвал
стагодняй цвіллю і слатой.
Чытай у цемрадзі, Урал,
сляды гісторыі сваёй!

А ці паверыш ты цяпер,
што міма,
пад мяцеліц свіст,
ішоў,
наставіўшы каўнер,
па тракту ссыльны дзекабрыст.

А тут, за павучыннем рам,

                                                           Партыйная балада.
                                                           XX стагоддзе

Прайдзісветы пілі, як у бочку — булькатала,
                                                              лілася гарэліца,
I потым, п'яныя,
                            з гогатам лавілі жанчын і дзяўчат.
А ён засланяў рэвалюцыю ад тых,
                                                хто над праўдаю цвеліцца,
Бо ведаў,
                што ёй не ў радасць гэты сп'янелы чад.

Тое, што Зямля — круглая, бясконцая,
Людзі чулі даўно,
Але толькі пасля Рэвалюцыі,
Якая разарала межы,
I сляпыя пераканаліся ў гэтым.

Накарміліся панскаю ласкай,
Горкіх слёз напіліся дасыта.
Што здавалася ўчора йшчэ казкай,
Прыйшло сёння у сонцы спавітым.

Расплываліся ў небе туманы,
Разганяў вецер ссохшае лісце.
Салавейка спяваў над курганам,
Неяк быццам спяваў галасісцей.

Ішлі гоманы нівай наспелай,
Гарады аклікаючы й вёскі.
Белавежская пушча шумела,
I шумеў цёмны лес Аўгустоўскі.

Пераклікі чуваць былі ў хвалях
Паміж Нёманам, Днепрам і Бугам,
I да Волгі плылі, дабягалі
Шэпты хваляў ад Нёмана-друга.

Перад намі за панскай стражніцай,
За слупамі з арламі, а блізка,
Новы свет развідняўся зарніцай, —

А я думаў — сонца да нас не загляне...
Гора хадзіла ад хаты да хаты,
Пела жалейка бяду на кургане,
Сонца сляпілі цары, цараняты.

Рэдкае град вымалачваў калоссе,
Слёзы, нядоля — на печы, у сенях.
Густа жабрацтва па сёлах паслося,
Плесня, сухоты цвілі ў сутарэннях.

Помню я гэтыя жудкія часы,
Помняць Расіі народы,
Помняць бацькі і дзяды па калгасах,
Помняць бацькі і дзяды па заводах.

I я памыліўся. Бясстрашных не ўстрашыў
Трон златаверхі, сатрапаў малітвы.
Голасна коні заржалі на пашы,
Гвардыі смелых памчалі на бітвы.

Біліся доўга. У славе палеглі

                             Руская балада.
                             XX стагоддзе

На вуліцы Шырокай — крокі, крокі,
На вуліцы Шырокай — пільныя званкі,
На вуліцы Шырокай — вока на воку:
На вуліцы Шырокай мак таўкуць шпікі.
Шастаюць філёры,
                                нібыта здані,
Вушы паліцэйскіх — ля кожнай сцяны.
Ломяцца філёры,
                              прыкідваюцца,
                                                         маняць —
Шукаюць падбухторшчыка ўпарта яны.

Аблізваючы пальцы, залітыя лёкам,

Пад напевамі ветраў асенніх,
Над прасцягам разложыстых гоняў
Карнаваліць жыццём вызвалення
Векапомны Кастрычнік сягоння.

I на вогнішчы буры віхрыстай,
На магіле мінуўшчыны дзікай,
Беларусь, над табой агнявіста
Новай квадры настаў маладзік!

Яго погляды — далі люстраныя,
Волі дух — сакаліны палёт,
Яго грудзі — уздым акіяна
Вольнай песняй вітаюць Заход.

Чую — там падымаецца лёскат,
Разліваецца полем аўсяным, —
Гэта звоніць кужэльная вёска,
Да Кастрычніка туліцца ўся.

I глядзіць туды вокам арліным,
Каб узняцца на крыллях вясенніх,
Дзе равуць вольнагучна машыны