Які мізэрны і убогі
Той недалёкі чалавек,
Што цягне да сваёй бярлогі
Набыткі розныя ўвесь век.

Сем дываноў, фарфор і срэбра,
А што за мэбля у яго!
Адгарадзіцца хоча мэбляй
Ад старасці і ад нягод.

Усюды уласнай служыць мэце,
Ён і вучоны і начканц.
Ён вельмі прагне даўгалецця,
I на ўвесь свет яму начхаць.

Трасецца за свой век кароткі,
Хоць сам, як бык ляны, здароў;
Падсмажваецца на курортах,
Наводзіць жах на дактароў.

Чытае, прылізаўшы патлы,
Ён медыцынскі бюлетэнь.
Пра лекі новыя, пра панты,
Пра вітаміны і жэнь-шэнь.

Сябрамі, жонкай зберажоны,

Запала гэта глыбока ў сэрца —
Навек, здаецца.
Я парк прыпомніў у Бухарэсце —
Ў прыгожым месцы.

Густы, вялізны... Цудоўных дрэваў
У ім нямала.
Адна калісьці тут каралева
Скрозь панавала.

Адна па парку яна хадзіла...
Нуда, ды годзе!
Вы гляньце толькі, хто там сягоння
Спявае, ходзіць?

Іх уладанні — бярозы, ліпы,
Яліны, сосны,
Дарожкі, клумбы, сцяжынкі, кветкі,
Палац дзівосны.

Там смех не моўкне. Там песні-казкі
Звіняць лістамі.
Вам знаць цікава, хто там сягоння
Гаспадарамі?

Такое толькі адбыцца можа
У новым свеце.
Той парк вялізны у Бухарэсце
Належыць дзецям.

Ад прадвеку, як вядома,
Праз бары,
Палі з гаямі
Нас з Літвой яднае Нёман,
Даугава — з латышамі.

Па-сяброўску,
Шчыра ў вочы
Мы друг другу ў твар глядзелі,
Ды хваліцца не было чым,
Мы аднолькава гібелі.

Бедавалі, гаравалі,
Зналі
Здзекі ды пагрозы...
З Беларусі неслі хвалі
Дзень пры дні людскія слёзы.

I з другога боку,
З мора,
Мчаўся вецер засмучоны:
Там людзей трымалі ў горы
Каты — чорныя бароны.

I не раз вялі размовы
Аб гадах цяжкіх, праклятых
Беларус,
Латыш,
Літовец
Па-над возерам Дрысвяты.

Заклікалі сваю долю,
А яна была такою —
Цемра ў небе,

Слаўны братні горад Прага!
Да цябе любоў, павага —
Глыбі Влтавы, высь Градчанаў,
Вецер з гор мяккі, вясняны,
Чырвань сцягаў, шум бульвараў,
Маладой ліствы пажары...
Яра!.. Яра!..

Фестываль. Музыкі граюць
З Чылі, з СССР, а Кітая,
I з Балгарыі, і з Польшчы...
Прагна слухае рабочы,
Праца з песняй уладарыць,
Колькі радасці на тварах...
Яра!.. Яра!..

Кліч: «З савецкім мы народам
Назаўжды» — лунае горда.
Як з ручайкаў сталі рэкі,
Так зліліся мы навекі.
Ні дратоў, ні тых жандараў —
Так збылася наша мара.
Яра!.. Яра!..

* Яра — па-чэшску — вясна.

Дамоў прыехаў.
Шмат сышлося:
— Дзе быў?
Што бачыў, раскажы!
— Сябры, я рад, што давялося
Мне ў Празе быць на кірмашы.

У майскі дзень,
Між яркіх кветак,
Пад гоман разнастайных моў,
Паміж сцягоў братэрскіх свету —
Зямлю я быццам абышоў.

Хоць на зямлі
Не кінуў следу,
Ды сэрца поўніла праз край —
Як бы Балгарыю наведаў,
Пазнаў Румынію, Кітай...

На ўсё
Глядзелі прагна вочы.
Між павільёнаў я хадзіў —
Як бы прайшоў яшчэ раз Польшчай,
У сёлах Венгрыі пабыў...

Хадзіў я дзень
Па самы вечар
Паміж багаццяў, нібы ў сне...
Ды больш за ўсё адна сустрэча

Над Браціславай
Народ па праву
Гару назваў —
Гарою Славы.

Плывуць аблокі
Над ёй высока, —
Яна ж вышэй
Саміх аблокаў.

Шуміць Дунай,
Шуміць Марава
Аб тых, што спяць
Пад Браціславай.

З баямі йшлі
Яны нямала,
На сцягах іх
Зара палала.

Іх не забудзе
Ніхто, ніколі,
Ад зорак іх
Заззяла воля.

Нясуць вянкоў
Да іх багата —
Са ўсёй Славакіі
Дзяўчаты.

Героям песень
Складаюць многа...
Героям сніцца
Дняпро і Волга,

Дзе кожны з іх
Хвалой успеты, —
Свой родны край,
Зямля Саветаў!

Як толькі ўзыходзіць зара над зямлёй,
Дзень радаснай працы займаецца мой.
Відаць мне, як токар стаіць за станком,
Як каменшчык ўзводзіць вялікасны дом,
Як экскаватар пракладвае шлях,
Як трактар ідзе па калгасных палях,
Як з кніжкамі дзеці збіраюцца ў клас,
Што птушкі, шчабечуць... Шчаслівы іх час!

Таварыш,
Сягоння ў нас думы адны:
Мір нам патрэбен,
Не трэба вайны!

Ды радыё з весткай, ледзь сонца ўзышло:
Карэя... Карэя... Хмурнее чало —
Балюча, крывавыя рэкі цякуць,
Калекі, сіроты шляхамі брыдуць.
Гляджу на зямлю за грамадамі хваль,
Гляджу на цябе, з Алабамы каналь,

Лятуць і лятуць сняжынкі,
Спадаюць
На ціхі дол,
Чысцюткай-чысцюткай беллю
Заслалі палі вакол.

Пялёсткамі буйнага цвету
Яны закружылі скрозь,
Як быццам
Вялізную вішню
Хто ўзяў угары патрос.

Хусцінкамі пухавымі
Захуталі
Плечы хвой...
Мая дарагая Радзіма,
Прыгожая ты і зімой!

Бялюткае ўсё прад вачыма,
I дым,
Што плыве ад стрэх...
На лыжах, на санках дзеці, —
Які іх вясёлы смех!

А ў МТС, ля кузні,
Гоман і гул стаіць...
Туды,
На прагляд чарговы,
Прыйшлі трактароў страі.

Механікі там з кавалямі
Іх ладзяць

Трактар маркі савецкай
Другам выйшаў удаль —
На Ўрале здабыта,
На Урале адліта
Наша моцная сталь.

Хіба ёсць што на свеце
Гэтай сталі мацней?
Ёсць адна толькі сіла —
Воля нашых людзей.

Гэта воля, што дружыць
З калектыўнай сям'ёй,
Тую сталь адкавала
I зрабіла жывой.

Дарагую радзіму
Скрозь прайшлі трактары,
На грудзях у іх марка —
Буйных літары тры.

За радзімай далёка
Іхні рокат чуваць —
Недарэмна суседзі
Сталі ў госці іх зваць.

Цаліну падымаюць
Там сябры-пасланцы —
Каля Віслы, Дунаю,
Побліз рэчкі Ян-Цзы.

А дзе пройдуць, — пшаніца
Аж да неба з далін —

Вы маці-Радзіме ўсім сэрцам адданы,
Прайшлі гераічны, праслаўлены шлях —
Сябе вы адзначылі працай стараннай
I гордым бясстрашшам у грозных баях.

Вы моцныя духам, ваш гарт бальшавіцкі,
Вы разам з бацькамі ішлі, змагары;
Народ не забудзе, як Міша Сільніцкі
Зямлю ад навалы грудзямі прыкрыў.

У дні непагоды ў паходах суровых,
У бітвах юнацкая слава расла;
Народ не забудзе, як Рыма Шаршнёва
За край свой любімы жыццё аддала.

Народ не забудзе ніколі герояў,
Іх спраў неўміручых ў часінах цяжкіх;
Усталі з вас волаты Лаўскага бою
I смерцю сваёй ратавалі жывых.

Ясна зоры твае прамянеюць,
Поўна дум пра цябе галава.
Кожны з нас цябе маці назваў,
Мабыць, лепей ніхто не сумее, —
Нашых сэрцаў вясна і надзея,
Сонца свету — сталіца Масква!

Ярка, ярка святло тваё свеціць,
Цяжка зоры твае апісаць,
Што, як месяц чырвоны, гараць.
Шмат прыгожых ёсць месцаў на свеце,
Шмат цудоўнага можна прыкмеціць,
Толькі з чым мне цябе параўнаць?

Ты, Масква, сэрца любай Айчыны,
Маці нашым усім гарадам,
Як ты дорага, родная, нам —
Беларусу, літоўцу, грузіну,
Латышу, чувашу, армяніну —
Ўсім тваім незлічоным сынам.

У цябе нечуваная сіла,

Мы ідзём выбіраць.
Яшчэ раннія вельмі часы.
Хай на вуліцах змрок,
Многа ў сэрцах затое святла —
Сёння свята у нас.
Мы табе аддаём галасы,
Каб іх сіла з табой
I жыла, і расла, і цвіла!
Пра цябе паміж нас
Весці слаўныя здаўна прайшлі.
З намі ў шчасці ты быў
I ў часіны суровых нягод.
Ты радзіўся, узрос,
Гадаваўся на гэтай зямлі,
Лепшым сынам цябе
Называе свабодны народ.
Гэта ты заслужыў.
Ты заўсёды з народам ішоў,
Для яго працаваў
I адданасць адзначыў крывёй.
Будзеш ты у Крамлі,
У вялікай сям'і пасланцоў
Ад палёў, гарадоў,
Ад магутнай Радзімы усёй.

Спалілі рукапіс яго,
затым — філосафа самога
пякельны спапяліў агонь
за праўду пра людзей і бога.
Пасля, за горадам, з гары
той попел стрэлілі з гарматы
у небыццё, ў тартарары
царквою спаленых і клятых.
I па загаду караля,
як зажадалі езуіты,
яго раздадзена зямля,
дварышча бур'яном пакрыта.
Такі бязлітасны прысуд
быў цемрашалаў ашалелых
наступніку ідэй, пакут
Джардана Бруна й Кампанелы.
Ды паглынае часу вір
цароў, тыранаў, езуітаў;
і вось Лышчынскі Казімір
вярнуўся ў новы дом з нябыту.
Прыйшоў, услаўлены, да нас
вяшчун сягонняшняга даўні, —

Я — мужыцкі сын, і радаслоўная
анідзе не значыцца мая,
дзед і прадзед, а далей замглёная
далячынь —
стагоддзяў акіян.

Зверху ў ім
я, нібы хваля з хваляю
веснавой блішчастае раллі;
у зямлю касцьмі, вярбой трывалаю
майго роду карані ўраслі.

Колькі летаў сам нагамі босымі
чуў цяпло вільготнай баразны,
захлынаўся на пакосе росамі,
ветрам дыхаў жытнім
і лясным.

Шмат сялянскай кемнасці, стараннасці
у палеткі ўкладзена было,
а пакінуў, можа, нават з радасцю
мной зямлю араную,
сяло.

He цярплю, хто ахкае і вохкае,
як згадае хату,
кут бацькоў,
дэкларуе ў сувязі з эпохаю

Леглі шырока нівы калгасаў.
Глянеш — разлог, далячынь.
Стужак дарожных роўныя пасы
Мераюць смужную сінь.

Ходзіць паважна дбалы араты,
Трактар — палёў гаспадар,
Дужы і ў працы спорны, заўзяты,
Ходзіць — гамоніць абшар.

Скінуты межы, свет разгароджан —
Далеч, бязмежны прастор.
Яснае заўтра, дзень наш прыгожы,
Досвіткі, тысячы зор!

Змоўкла ў прасторах песня старая,
Скаргі адвечны палон;
Вольная праца нас адарае
Песняю радасных дзён.

Песні гавораць — жыць стала лепей,
Песні, як мак, расцвілі;
Поўняцца імі горы і стэпы
Нашай Савецкай зямлі.

У пасцельку легла Ганя.
Скончан дзень. Заснуць пара.
Ноч у вычварным каптане
Ціха крадзецца з двара.

I цікуюць зоры з вышкі
Сінявокай грамадой.
А ў Ганусі, у малышкі,
Розных думак цэлы рой.

Быў цікавы дзень без меры:
Сонца, яснасць, цеплыня.
А за ўсё лепш — піянеры
I іх забаўкі, гульня.

«Скуль іх столькі? — дзіва Гані. —
Ну, як макаў агарод!
I малыя, а ўжо зрання
Правялі ў калгасе сход.

Былі песні, пагулянкі...»
Не засне ніяк дзяўча.
«А якія ў іх чытанкі,
Кніжкі «Іскры Ільіча»!

Там аповесці, нататкі
Пра звяроў і пра калгас.
А рысункі, а загадкі!..

Вось і лес пачарнеў,
Набрынялі старыя таполі,
Да азёраў і рэк ручаі пацяклі —
За аселіцай рунню укрылася поле,
Гром ударыў, і лівень пабег па зямлі.

Пачынала хрысціцца старая бабуля;
«Загрыміць на аголены лес —
Будзе голад і будзе няўрод»,
Але дождж не змаўкаў,
У маланках, у громе і гуле
Пачынаўся чацвёрты калгасны год.

Дождж ішоў, і, здалося, зямля закінае,
Беглі весела дзеці па лужах уброд.
А ў хаціне шаптала бабуля старая:
«Будзе голад, пабачыце, будзе няўрод».

Загулі ручаіны, вясёлка устала над светам,
I пад ёю дадому буслы паплылі.

Мяне сябры пытаюць:
«Скажы, сярдзіты друг,
Навошта табе тая
Нянавісць да хапуг?

Усё пра злыдняў пішаш...
А ты ідзі у сквер —
Вясной усмак падышаш,
Складзеш вясёлы верш».

Ах, божа мой...
Ды сам я
Захоплены навек
Высокімі лясамі,
Спакоем родных рэк.

Па рэчцы успамінаў
Я плыў бы ўсё і плыў...
А хто нажом у спіну
Таварыша забіў?

I душагубы ходзяць,
Схаваныя ў туман,
Што ў даўнім горкім годзе
Губілі партызан.

Калі з нас кожны мірна
Ў пасцелі мяккай спаў,
Хлапчук, а не граміла
Ларок абрабаваў.

Падлетка строга судзяць,
Судзіце і мяне:
Мне гора сэрца студзіць,

Ёсць «Дошка гонару». Няхай бы,
паколькі столькі сіл у зла,
на відным месцы «Дошка ганьбы»
перад вачамі ў нас была.

Была б усё ж такі падзея,
каб хто на гэты крок пайшоў...
Усіх паклёпнікаў, зладзеяў,
перараджэнцаў, алкашоў,

усіх, хто злоўжываў уладай,
хто паспяшаўся знелюдзець, —
на «Дошку ганьбы»! Каб з пагардай
на іх мог кожны паглядзець.

Сюды б усякага са зброду
таго, хто ліп да чорных спраў,
і тых, хто «ворагаў народа»
з такой стараннасцю шукаў!

Сказаў камісар: «Не патрэбен храм,
вось-вось камунізм настане.
Мы ў храмах наробім складоў і крам,
а ў гэтым хай будзе стайня!»

Сказаў — і забегаў рабочы люд,
пасеклі алтар, іконы.
Заміж Хрыста на сцяне — хамут.
Прыгналі затым і коней.

А конюх хадзіў — ну нібы святар,
паводзіў сябе прыстойна —
маўляў, каб хапала ўсім святла,
каб кожнаму было стойла!

А конюх быў пралетарскі, наш.
Вароты зрання рыпелі,
ён рызай коням насіў фураж,
паіў па чарзе з купелі.

А конюх часам у яслях спаў,
бо піў, як Пане Каханку.
Аўса пад бок з мяшкоў нассыпаў —
і маеш бярлог да ранку!

У вёсцы непрыкметнай дзве заставы:
Адна з баёў былых вядома ўсім,
I па-суседску з ёю школа стала
Заставаю
                  ў сасонніку густым.

На ёй
Свае байцы і камандзіры,
Хоць зброя ў іх — пяро і карандаш;
Умеюць прачытаць слядоў пункціры,
Умеюць распазнаць, дзе след — не наш.

З маленства ведаюць мяжу дзяржавы,
З маленства — пагранічнікі усе;
Даюць сябрам сваім урок цікавы
Сяржанты на кантрольнай паласе.

Сюды бягуць алені ад пагоні,
Сляды казуль сплятаюцца гусцей.
У вартавых зялёныя пагоны,

Я ўдзячны лёсу,
                            што з усіх краёў
Ён выбраў для мяне навекі гэты,
Дзе бальшакі прастуюць між гаёў,
А па сцяжынах коцяцца ранеты,
Дзе Нарач мые сінія шаўкі
I п'юць з Дняпра паўдзённыя вясёлкі,
Дзе з салаўямі дражняцца шпакі
I жыту голас дораць перапёлкі.
Я ўдзячны лёсу,
                            што ў сябры мне даў
Далёкія і блізкія дарогі
Да прыамурскіх сосен і застаў
I да вяршынь Паміра крутарогіх,
Да кіеўскіх пявучых вечароў
I прыбалтыйскіх гаркаватых ветраў,

...Радасць хай будзе мне сведкай,
Свет няхай бача і людзі, —
Нібы цудоўная кветка,
Ордэн галубіць мне грудзі.

Ці сонцу ў вочы я гляну,
Ці ў вочы зорак свабодных, —
Будзе ён мне талісманам,
Зоркай маёй пуцяводнай.

Ленін на сэрцы шчаслівым,
Леніна ў сэрцы заветы,
Ясныя думак парывы
Песняй імкнуцца над светам...

Вочы мне з часам самкнуцца,
Жвір мяне ўхутае цвёрды,
Жыць між людзей застануцца
Песня і Леніна ордэн.

Вуліцы... Вуліцы... Як летуценні,
Поперак сходзяцца, цягнуцца ўдоўж.
Выгляне сонца — асфальт замігцее.
Грымне грамок — скача чэчаццю дождж.

Гром я люблю, гром вясны, а не войнаў,
Болей жа — ціхіх світанкаў спакой.
Рана прачнуўся. Іду ля падвойных,
Сонных на ніжніх паверхах акон.

Безлюдзь у горадзе. Пуста, пакуль ён
Гоман прыцішыў — да галаска.
Плошчы за лейцы ўчапіліся вуліц,
Сціснулі лейцы ў сваіх кулаках.

Добра на вуліцах марыць аб нечым.
З марамі крочыць намнога лягчэй.
Мары ад дому вядуць на сустрэчу.
З кім? Можа з позіркам мілых вачэй?

Дарогі вы шасейныя,
Шчаслівыя дарогі,
Істужкамі паслаліся
На нашыя разлогі.

Праз поле ураджайнае,
Тарфяныя балоты,
Праз пушчы векавечныя
Ляглі вы пазалотай.

Ніколі вы не дрэмлеце,
Ад ранка і да ранка
Па вас машына коціцца
I конная фурманка.

I пешаходам весела —
Малодшы ён ці старшы;
Байцы Чырвонай Арміі
Ідуць паходным маршам.

Грузавікі з таварамі
Бягуць ва ўсе староны,
З лістамі віншавальнымі
Шнуруюць паштальёны.

Злучылі з гулкім горадам
Спакойныя разлогі,
Дарогі вы шасейныя,
Шчаслівыя дарогі.

З бяспуцця непраходнага,
З калдобін-катлавінаў

На Ангары, а можа й на Урале
(Не будзем вызначаць дакладна — дзе,
Бо будаўніцтва скрозь у нас ідзе)
Цудоўны горад людзі будавалі.
Палацы, гмахі ўзводзілі, масты,
За паркам парк насаджвалі густы.
На будаўніцтве плённа працавалі
I рускі, і казах, латыш і беларус.
Ды вось бяда, — перашкаджаў у працы гнус.
Казяўка — цьфу! — мізэрная, драбніца,
А нельга ад яе адбіцца.
Ты чэшаш бервяно — а погань шыю смокча.
Навёў тэадаліт — а гнус той слепіць вочы.
Ну так і лезе дрэнь у нос, у рот,
У вушы, за каўнер, залазіць, абармот.
I не дасі паганцу рады.
Казалі, будаўнічыя брыгады

Па вуліцы вялікі Бык ішоў.
Казалі, што з радні яму бізоны.
Ідзе і раптам бачыць — дом чырвоны.
А колер гэтакі быкоў
Прыводзіць заўжды ў стан шалёны.
I вось спыніўся Бык, зароў,
У вочы кінулася кроў,
Паставіў дуба хвост і — трах! — з разгону
Сваім дурным ілбом
У дом.
Дый... адкаціўся, як шчанюк паганы.
Кроў пырснула цурком
З глыбокай раны:
Той дом быў мураваны.
Здаецца, зразумела тут для ўсіх:
Ну, дзе ж ты мур праломіш лобам!
Але той Бык быў не з такіх, —
Відаць, не верыў першым спробам.
На ногі ўскочыў ён і зноў
Капнуў зямлю, набычыўся, зароў,

Украіна, цвеце любы,
      Сонцам гадаваны,
У мінулым край няволі,
      Курганоў, кайданаў.

Панавалі, катавалі
      Гетманы, царыцы,
I паны тваёй крывёю
      Не жалелі ўпіцца.

Знесла ты вайны сусветнай
      Вялікае гора,
Кроў цякла тваіх людзінаў,
      Як Дняпро у мора.

Украіна, цвеце любы
      Чараўнічай сілы,
Рэвалюцыя з Усходу
      Цябе абудзіла.

Абудзіла, а на шляху
      Паўстаў вораг дзікі —
Скарападскія, пятлюры
      Ды Махно, Дзянікін.

Запалаў твой стэп шырокі,
      Паўставала гора, —

Як калісь спявалі
Аб горы, няволі,
Так спяваць не будзем
Болей ўжо ніколі.

Адно, брат, падумаць,
Адно падзівіцца,
Як жыццё пабегла
Жваваю крыніцай.

Бальшавік дасужы
Гаспадарку творыць,
А так дружна, ўдала,
Што не будзе гора.

Во — зірні — сярмяжнік
Паганяе трактар,
Пасекі карчуе,
Межы рэжа ўпарта.

Фабрыкі, заводы, —
Коміны пад неба...
Шмат чаго мы робім,
А йшчэ болей трэба.

За час доўгі-доўгі —
За ўсё паўстагоддзе —
Шмат зрабіў ты, браце,
Ды яшчэ не годзе.

Перад намі, Колас,
Светлы шлях адкрыты,
На нівах красуе
Ядранае жыта.

Час перажываем

                           Цішку Гартнаму

Ці хто думаў, ці хто сніў
Таму дваццаць зім і лет,
Што капыльскі наш гарбар
Гэтак слаўна выйдзе ў свет.

Так бунтарна апяе
Жыцця новага сяўбу
I змаганне беднаты,
I рабочых барацьбу!

                   *

Ці хто думаў, ці хто сніў,
Лапці носячы й рыззё,
Калі ўсерасійскі цар
Наш народ таптаў з гразёй, —

Што рэспублікі сваёй
Мы уздымем вольны сцяг,
Абвясціўшы ўсім, усім,
Што цары ўжо нам не страх!

                   *

Ці хто думаў, ці хто сніў
Таму дваццаць лет і зім,

Нас не пыталіся хто мы
У гэтыя дні за граніцай.
Братам мы даўно вядомы,
А ворагі ведалі мсціўцаў.

Браты нас даўно чакалі,
Насустрач нам выхадзілі
I нас абдымалі рукамі,
I песні пра нас злажылі.

Мы з імі дзяліліся хлебам,
Што вырас у стэпах данецкіх,
Пад зорным апаленым небам —
Святым нашым хлебам савецкім.

З баклагаў паходных пілі мы
Віно, свежасць Віслы, Вельтавы,
За Сталіна і за радзіму,
За будучыню і за славу.

А вораг праходзіў моўчкі,
Ці стаў пад позіркам нашым.
Дадолу спусціўшы вочы,
I побач быў дзень учарашні.

Мы катам прыпомнілі сёння

Бацьку майго забралі ад ворыва,
Ад праліўной баразны, ад вясны.
Бацьку майго забралі, як ворага,
На рукі накінуўшы кайданы.
Перааралі, навылет прашылі
Пакойчык нязваныя плугары,
Кайстру вучнёўскую распатрашылі,
Бомбу шукалі ў маім буквары.
Сын паслухмяны бязбожніка-века,
Літасці я не маліў у нябёс.
Да ўсемагутнага звышчалавека
Крыўду, як рану да лекара, нёс.
Нямеў я пад ім, гранітна-адменным,
Бы выбух, што стоены ў цішыні.
Ды на мяне ён паглядам каменным,
Як на мурашку, глядзеў з вышыні.
Хмурыў дзяржаўна ён бровы цяжкія,

Яны ішлі за братам, як байцы
Ідуць за камандзірам баявым, —
Сястрыцы, аднадумкі, малайцы
З глыбокім — братнім позіркам жывым.

Ішлі па рэвалюцыі сям’ёй...
Плацдармы ім не рыхтавалі руж,
He шкадавалі ў лютасці сваёй
Hi далікатных рук, ні чулых душ...

Ставала сёстрам гора, але хто
Іх бачыў пахісмутымі хоць раз!
Ішлі ў жыцці праз тысячы платоў
Наперадзе народных мас.

Валодзя навучыў, да мэты вёў, —
Дык што ім тыя турмы і платы!
Як брат, рабочы з Леніным ішоў,
I сёстры — найвярнейшыя браты...

На шчасце мне сніліся
сінія рэйкі,
сірэны ў тумане,
надхмарныя высі.
Сягоння,
               Радзіма,
усе твае рэкі
у сэрца ўліліся,
у сэрца ўліліся.

Люблю трапятанне
сцягоў Першамая!
Я ўвесь — прадчуванне
трывожнай дарогі.
Гучыць пажаданне
тваё, дарагая:
— Далёкай дарогі,
шчаслівай трывогі...
 
З такім адчуваннем
я выбег калісьці
на ганак высокі
з дзвярэй сямігодкі,
узрушаны пахам
зялёнага лісця
і сонечным шумам
вясёлай паводкі.

Дармо, што сівеюць
мае аднагодкі —
вучы нас, краіна,
сягоння нанова!

Дарагія
Пабрацімы і сястрычкі,
Гэта ж мы не бачыліся столькі!
Усесаюзнай сталі пераклічкай
Нашы віншавальныя паштоўкі.

Ёсць дарогі — лёсу пупавіны,
Ёсць зямля, што нас усім абдорвае.
Як жывецца? Добра жыць павінны
Узаемна зычым толькі добрае.

Так сяброўства франтавое грэе,
Так на кожным свяце абдымае!
I ніхто як быццам не хварэе,
I ніхто, ніхто не памірае.

Ды не стаць паўзводна і паротна,
Ну, а ў смерці не адзін чаляднік...
I святочна сёння, і маркотна —
He азваўся весткаю Чалябінск.

З поштаю ў нас добрае знаёмства,
Ды згубіла, мусіць...
He даслала.

                                 На собранье целый день сидела:
                                 To голосовала, то лгала.
                                 Как я от тоски не поседела?
                                 Как я от стыда  не умерла?
                                                           Вольга Бергольц

Мы ўсе галасавалі як адзін
За дэлегатаў і за пастановы
I слухалі амаль па пяць гадзін
Стары даклад, хоць быў дакладчык новы.

I пляскалі, калі спыняўся ён,
Грымела зала, як у навальніцу,

Дзве родныя мовы, як два ручаі,
Зліліся і сталі крыніцай жывою.
Мне курскія ў Глуску пяюць салаўі,
I кружацца нашы буслы над Нявою.

Я з першага класа усё разумеў:
«Плакала Саша, как лес вырубали...»
Пад гукі цымбалаў ад шчасця нямеў,
Калі за ракой датлявала купалле.

Купала і Колас адкрылі мне зрок,
Душу зачароўвалі матчыны песні,
А пушкінскі вечна крылаты «Прарок»
I у познюю восень прыносіць прадвесне.

Я ў ленінскім слове знаходжу заўжды
Падтрымку, адказ і параду,
I мне, як і ў даўнія тыя гады,
He трэба зусім перакладу.

Заўсёды адданы праўдзіваму слову,