Паўлюк Трус

Сялянка

Сярэдняя: 4 (1 голас)

Можа, сонныя з самага ранку,
Людзі знойдуцца — скажуць: «не лжы».
Дык няхай... Але працы сялянкі,
Я скажу, ты не знойдзеш мяжы.
Дзень працуе, а ўвечар на сходзе —
На успененым сходзе сялянак —
Аб жанчыне размову заводзіць,
Як даўней прыганяў яе пан.
Як даўней падняволле і здзекі
Панавалі над цёмнай жанчынай,
А нагайкі свісталі спрадвеку —
Учарашняга толькі ўспаміны.
Пракацілася бура паўстання,
Зруйнавала мінулае з дымам,
I заковану ў путы сялянку
Раскаваў волі светлай уздым.
Яна сёння зусім маладзіца,
Апавіта чырвонаю жычкай.
Паднявольнае сёння не сніцца,

Яна (урывак)

Яшчэ не ацэнена

Бура...
Мінулая бура!
Разбурыла
Свет векавы-паднявольны.
I на ўлонні
Жыцця маладога
Дарога
Вякамі прыкутай жанчыне
Адчынена.

Шлях-дарогу вызвалення
У грудзях з бунтарскай плынню
Толькі ён, бяссмертны Ленін,
Адчыніў тады жанчыне.
Не забудуцца ніколі
Дні сярдзітай завірухі,
Як прыгон і падняволле
Руйнаваў паўстанскі дух.
Плямы паншчыны мінулай
Затапіла чырвань рані,
А старое патанула
У жыцця бурным акіяне.
I на хвалях вольнай плыні,
На грудзях вір-вызвалення,
Бура вынесла жанчыну, —
Зніклі чары задумлення.

Яна сёння нястрымана-вольная,
Апавіта чырвонаю жычкай.

Антырэлігійныя частушкі

Сярэдняя: 5 (1 голас)
Пад гарой цячэ крыніца,
На  гары ды дзве сасны.
Не пайду ў царкву маліцца,
Бо нямашака дурных.

               Селі гусі каля броду,
               Селі-палі на ваду...
               Ой, няма папу даходу, —
               Людзі ў цэркву не ідуць.

Расце мята ў агародзе,
А на градах цвіце мак.
«Багародзіца» не ў модзе,
Прызнаецца сам і дзяк.

               Над ракой стаіць каліна,
               А над возерам вярба.
               У мяне сёння акцябрыны,
               Абышоўся й без папа.

Абыйдуся без крапідла,

На сцэне i ў залі

Сярэдняя: 4 (1 голас)

Над прасторам і зацішшам,
У дзікім гневе навальніц,
«Бронепоезд» даль калыша,
Мчыцца ў будучыні дні.

Надрывае бурай грудзі,
Водгук коціцца ў прасцяг.
I ў душы рабочых будзіць
Песні новага жыцця.

Я ўглядаюся далёка
У жыццерадаснасць і шыр,
Толькі чую, як глыбока
Нехта лаецца ў душы:

«Што-б вам так, а што-б вам гэтак,
Дайце-ж жыць хоць за патэнт...
...Не даюць пабачыць свету,
Кажуць — «Вредный элемент».

А прад дамаю ў шаўёне
Вобраз «прошлага» ізноў.
Думкі чорныя наводзіць
За «Коварство и любовь»:

«Ці развеяць успаміны
Па-над бурамі ў жыцці?
Ці пякучым какаінам

Першамай

Сярэдняя: 5 (1 голас)

Вясна!.. Вясна!.. Удалі над краем
Зара вяргіняю цвіце.
Мы гэты дзень назвалі Маем, —
Дзень светлай радасці людзей.

Мінулі грозныя навалы,
Парваны путы-кайданы,
I мы магутным караванам
Вітаем моладасць вясны.

Вітаем песняй вызвалення,
Адвечнай казкаю жыцця.
Няхай на славу пакаленням
Над краем зоры шалясцяць!

Няхай цвітуць, не адцвітаюць
Шыпшыны сонечных зарніц!..
Няхай ад берагу да краю
Гамоняць хвалі ў цішыні!..

Хто з лірай плакаў пры дарозе,
Каго вадзіў жабрачы кій, —
Вясне чароўнай на парозе
Кладзе лаўровыя вянкі.

Агні гараць...Агні ў прасторах...

Хмель лугамі, хмель лугамі...

Сярэдняя: 5 (2 галасоў)

Хмель лугамі, хмель лугамі,
Цёмным борам дзераза...
Накажу сягоння маме,
Каб прышла ў дзіцячы сад.

Мая мама на заводзе,
Ля чыгуннага станка.
У пяць гадзін яна прыходзіць
Пасля трэцяга гудка.

Мама! Мама дарагая!
Твая моладасць — завод,
Твае дні, як кветкі мая,
Ружавеюць ў цвеце год.

Сёння свята ўсіх жанчынаў,
Свята ў чырвані вякоў,
I віюцца пуцявіны, —
Сцежкі ў красках і вянкох.

Хмель лугамі, хмель лугамі,
Верасамі дзераза...
Накажу сягоння маме,
Каб прышла ў дзіцячы сад.

На смерць Леніна

Сярэдняя: 4.5 (2 галасоў)

Жалобны студзень...
Не астудзіць
Крыві успененай душы!..
Дзе ты, Ленін?
Ленін!.. —
пытаюць водгукі машын.
Яго няма,
тварца камуны.
Памёр баян, —
сусветны геній.
Але каму нам
сягоння быць у задуменні?!
Каму успененыя слёзы
раняць над свежаю магілай? —
Вольным!..
Толькі ў жылах
кіпіць
і пеніцца з пагрозай
свабоды кліч на падняволле,
туды,
дзе пушча-Белавежа
паўстанцаў туліць шумна-голлем.
Ой, скора,
скора
і мяцежна
паўстане
з песнямі падполле!..
Ой, не дуб малады
ў адценні
загайдаў верхавінаю снежнай, —
пахілілісь працоўных мільёны
над магілаю Леніна свежай.

Будзь гатовы, піянер!

Сярэдняя: 4 (1 голас)

Зашумі галлём, сасоннік,
Заспявай, быльнёг-лаза,
Што мы вольныя сягоння, —
Воля вырасціла нас.

Загудзі паўстаннем, вецер,
Звонам, крыгамі вясны,
Што не паншчыны мы дзеці,
Рэвалюцыі сыны.

Хоць нас гора гадавала,
Гора гушкала калыбель,
Але сёння нас нямала,
Нас — магутная арцель.

Мы прасторы арляняты,
З намі волі штандары,
Грудзі Леніным узняты,
Сэрца помстаю гарыць.

Нас вучыў пакойны Ленін
(Словы помняцца й цяпер):
За працоўных вызваленне
Будзь гатовы, піянер!..

На ўсяночнай

Яшчэ не ацэнена

(Паводле народных матываў)

Цёмна. Ноч. Спяваюць пеўні,
Люд у цэркаўцы захроп.
Неўзабаве ў задумленні
Падышоў заспаны поп.
У святочным ён адзенні
Стаў, навокала зірнуў
I ад палкага натхнення
На ўсю цэркву зацягнуў:
— Пакі! пакі!
За прысмакі,
Што даюць нам небаракі,
Покуль не здаволімся,
Мірам госпаду памолімся! —
Дзяк тут, доўга не чакаўшы,
Шморгнуў носам, кашлянуў,
Ды, казліны тон узяўшы,
За папом ён пацягнуў:
— Госпадзі памілуй,
Колькі хваціць сілы,
Памажы нам, мілы,
Вымагаць падаткі,
Есці век аладкі,
Бо, відаць, сяляне
Позна ці заране
Адракуцца веры.

Селькор

Сярэдняя: 4.5 (2 галасоў)

На прастор Беларусі квяцістай,
На шырокі свабодны прастор
Выплыў ты, сакаліна-арлісты
Беларускіх загонаў селькор.

Узгадавала цябе завіруха,
Ускарміла шумлівае жыта,
Дык цяпер павярніся і слухай,
Што гаворыць вясковы мужык.

Ты — сын роднай, сярмяжнае вёскі,
Той, што працаю вечна гудзе.
Там жыцця вольнадумнага ўсплёскі
Не заснулі ад цемры людзей.

Не застылі пад смагай адвечнай
У часы панавання прыгону,
Не застынуць цяпер яны вечна,
Калі льецца над вёскаю звон.

Не пужайся, што ў цёмным завуллі
Табе чыняць злачынцы напады, —
Паміраць пад уражжаю куляй

Аб Леніне

Сярэдняя: 5 (1 голас)

(З вясковых успамінаў)

У Цупрона Канцавога
Хата поўная людзей,
Ад старога да малога
Там сустрэнеш, як нідзе...
Сёння з гутаркаю важнай
Папрыходзілі сюды.
Янка поступ'ю паважнай
Першы вышаў з грамады.
Стала ціха. Толькі сумна
Вецер ў коміне спяваў, —
Як талкова і разумна
Янка гутарыць пачаў:
— Сёння дзень, калі раптоўна
Бацька Ленін наш сканаў...
Нас без панскага закона
Жыць у згодзе навучаў, —
Адбудоўваць гаспадарку,
Поле трактарам араць,
Не вазіць паноў на карку,
Краем вольным кіраваць.

Скончыў Янка. Толькі хатку
Засцілаў махоркі дым,
Як Параска-дэлегатка

К кулаку мне йсці нягожа, — мне страхоўка дапаможа

Яшчэ не ацэнена

Я свабодны. Маю права
Свой будынак страхаваць,
Каб магла тады дзяржава
Дапамогу мне падаць,

Каб у час пасля пажару
Да багатага не йсці,
Аб няшчасці каб не марыў, —
Падтрыманне мог знайсці.

Агент раіць мне талкова...
Я свядомы гаспадар:
Застрахую ўсю будову, —
Не так страшан мне пажар.

Я пажарную дружыну
Разгарну ўшырыню,
Я й старэнькі свой будынак
Застрахую ад агню.

За каго мы ў Саветы галасуем

Яшчэ не ацэнена
Гэй, за намі вы, кабеты,
           Усе чыста!
Правядзем мы у Саветы
           Камуністаў.

Спекулянтаў, кулакоў
           Не дапусцім, —
У нас хваціць беднякоў
           Нам па гусце.

Камсамольцаў мы хутчэй
           Падрыхтуем, —
Тады праўда між людзей
           Запануе.

За  свядомых беднякоў
           Галасуем,
А вясковых кулачкоў
           Мы ганьбуем.

Распаўсюдзіцца не дай
           Ашуканству.
Гэй, наперад, бедната!
           Гэй, сялянства!

Расамахаю ночка ліпнёвая...

Сярэдняя: 5 (1 голас)

Расамахаю ночка ліпнёвая
Прытулілася тварам да долу,
Як запелі над вёскаю новаю
Піянеры — падмен камсамолу.

Яны сёння, начлежнікі вольныя,
Не спыняюцна... У далі прыгожыя
Іх дарогі квяціста-раздольныя!
Аб мінулым яны не варожаць!

На прастор сакалінымі ўзмахамі
Плытагоняць на крыллях вясенніх.
Засмяялася ноч расамахаю
I на дол прылягла ў задуменні.

Ой, не лес зашумеў асавелы,
Не дубняк малады грубіяніць, —
Гэта раць юных ленінцаў смела
Будзь гатоў! па-над лугам буяніць.

Распалілі агонь піянеры
На магіле струхнелага бору.
Колькі шчасця, надзеі і веры

Пад напевамі ветраў асенніх

Сярэдняя: 3 (1 голас)

Пад напевамі ветраў асенніх,
Над прасцягам разложыстых гоняў
Карнаваліць жыццём вызвалення
Векапомны Кастрычнік сягоння.

I на вогнішчы буры віхрыстай,
На магіле мінуўшчыны дзікай,
Беларусь, над табой агнявіста
Новай квадры настаў маладзік!

Яго погляды — далі люстраныя,
Волі дух — сакаліны палёт,
Яго грудзі — уздым акіяна
Вольнай песняй вітаюць Заход.

Чую — там падымаецца лёскат,
Разліваецца полем аўсяным, —
Гэта звоніць кужэльная вёска,
Да Кастрычніка туліцца ўся.

I глядзіць туды вокам арліным,
Каб узняцца на крыллях вясенніх,
Дзе равуць вольнагучна машыны